Trao tiền giúp công nhân bị máy cắt lìa cánh tay phải
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Yêu cầu công khai niêm yết giá tránh ép khách dịp nghỉ lễ 30.4
Ngày 10.1, Bộ Ngoại giao cho biết, nhận lời mời của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin sẽ thăm chính thức Việt Nam từ ngày 14 -15.1.Chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin diễn ra tại thời điểm hai nước đang hướng tới kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao trong năm 2025.Quan hệ giữa 2 nước Việt Nam và Nga đã đạt những kết quả tích cực trong hợp tác song phương thời gian qua, trong đó có lĩnh vực năng lượng, dầu khí, góp phần quan trọng vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội tại mỗi nước.Trước đó, tại cuộc họp báo về kết quả phát triển quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga trong năm 2024, Đại sứ Nga tại Việt Nam G.S. Bezdetko khẳng định, tình hữu nghị truyền thống và quan hệ tin cậy giữa hai nước, được vun đắp trong thời kỳ khó khăn và ở thời điểm hiện tại, quan hệ hai nước tiếp tục phát triển thành công trên nhiều lĩnh vực.Đại sứ Bezdetko khẳng định, chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Putin tới Việt Nam vào tháng 6 vừa qua đã tạo động lực quan trọng cho sự hợp tác giữa hai nước trên nhiều khía cạnh.Đại sứ cũng nhắc tới Tuyên bố chung và 15 văn kiện được ký kết trong khuôn khổ chuyến thăm; cho rằng đây là những kết quả ấn tượng, làm nền tảng thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa quan hệ Việt - Nga trong thời gian tới.
Cúp xe đạp truyền hình TP.HCM tăng gấp đôi giải thưởng áo cam, cua rơ háo hức
Ở hàng hậu vệ, đội tuyển Thái Lan đã không còn dám thử nghiệm giống như các trận đấu trước đó. HLV Masatada Ishii (người Nhật Bản) của đội tuyển Thái Lan sử dụng cặp trung vệ có rất nhiều kinh nghiệm thi đấu quốc tế, gồm Pansa Hemviboon và Chalermsak Aukkee để đối đầu với Philippines. Sau khi "ráp" các trung vệ này vào đội hình của mình, vị HLV người Nhật Bản đang dẫn dắt đội bóng xứ sở chùa vàng cũng đã hé lộ bộ khung tốt nhất của đội tuyển Thái Lan tại AFF Cup.Bộ khung này gồm thủ môn Patiwat Khammai (1,86 m) đứng trong khung thành. Các trung vệ gồm Pansa Hemviboon (1,90 m) và Chalermsak Aukkee (1,86 m). Những tiền vệ trung tâm của đội tuyển Thái Lan có Weerathep Pomphan (1,82 m) và William Weidersjo (1,82 m). Chơi cao nhất trong sơ đồ chiến thuật của Thái Lan là trung phong Patrik Gustavsson (1,84 m).Không khó để nhận ra bộ khung theo trục dọc từ thủ môn, lên đến trung vệ, tiền vệ trung tâm và trên cùng là trung phong của đội tuyển Thái Lan rất cao lớn. Thể hình của họ không khác một đội bóng châu Âu. Cựu HLV đội tuyển U.23 Việt Nam, ông Hoàng Anh Tuấn nhận xét: "Tôi ấn tượng với thể hình của các cầu thủ Thái Lan. Nếu như trước đây Thái Lan chỉ mới sử dụng các cầu thủ có ưu thế về thể hình ở vị trí trung vệ, thì hiện tại họ sử dụng nhiều cầu thủ có thể hình tốt ở nhiều vị trí khác nhau. Đây là tư duy phát triển hiện đại, hướng đến những sân chơi lớn".Thể hình tốt, đấy là lý do trung vệ đội tuyển Thái Lan Chalermsak Aukkee cho biết anh và các đồng đội không hề e ngại trung phong Nguyễn Xuân Son bên phía đội tuyển Việt Nam. Chalermsak Aukkee phát biểu: "Tôi không rõ Xuân Son mạnh mẽ như thế nào, nhưng đội tuyển Thái Lan có trung vệ Jonathan Khemdee còn khỏe hơn cả Xuân Son".Jonathan Khemdee là người được sử dụng từ nửa sau của hiệp 2 trận Thái Lan tiếp Philippines ở trận bán kết lượt về tối 30.12. Cầu thủ này vào sân nhằm tăng cường khả năng chống bóng bổng, tăng cường khả năng tranh chấp tay đổi cho đội tuyển Thái Lan. Jonathan Khemdee cao lớn (1,90 m), có ưu thế rõ ràng trong những tình huống 1 đối 1 với các tiền đạo đối phương.Xung quanh trục dọc mạnh mẽ về mặt thể lực và thể hình, đội tuyển Thái Lan bổ sung thêm những kỹ thuật gia, nhằm giúp cho lối đá của họ nhuần nhuyễn hơn, đa dạng hơn. Tiền đạo Suphanat Mueanta, các tiền vệ Worachit Kanitsribampen, Ben Davis, hay Supachok Sarachat là những cầu thủ sở hữu kỹ thuật cá nhân rất tốt. Họ giỏi đi bóng qua người, giỏi phối hợp trên mặt sân, giúp cho lối chơi của đội tuyển Thái Lan trở nên đa dạng.Trong số này, Supachok Sarachat là người được kỳ vọng sẽ thay thế vai trò của tiền vệ nhạc trưởng Chanathip Songkrasin ở đội tuyển Thái Lan. Sau toàn bộ quá trình vòng bảng không thi đấu phút nào, Supachok Sarachat xuất hiện ngày một nhiều hơn ở 2 lượt trận bán kết gặp Philipppines. Điều đó chứng tỏ HLV Masatada Ishii của Thái Lan muốn sử dụng Supachok Sarachat cho giai đoạn căng thẳng nhất của AFF Cup 2024. Đội tuyển Việt Nam vì thế cần nâng cao cảnh giác trước đối thủ.Tín hiệu tích cực là sau khi Thái Lan lộ đội hình mạnh nhất, đội tuyển Việt Nam có lẽ cũng đã thấy được điểm mạnh và điểm yếu của đội bóng xứ sở chùa vàng. Điều quan trọng với chúng ta trong trận chung kết là phương án ngăn chặn đối thủ, đồng thời phát huy những điểm mạnh nhất của mình. Bạn có thể chọn 1 mục. Bình chọn của bạn sẽ được công khai.Việt Nam thắng Thái LanViệt Nam hòa Thái LanViệt Nam thua Thái Lan
Ngày 9.1, UBND TP.Đà Nẵng đề nghị Bộ GTVT tháo gỡ vướng mắc, sớm cho phép cảng Tiên Sa được tiếp nhận tàu khách ở 3 bến còn lại, nhằm tạo điều kiện phát triển du lịch tàu biển.Theo UBND TP.Đà Nẵng, căn cứ Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 16.1.2017 của Bộ Chính trị, thời gian qua TP.Đà Nẵng đang nỗ lực mạnh mẽ để phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn. Trong đó, tập trung phát triển du lịch tàu biển với việc chú trọng tập trung đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng du lịch, đặc biệt là hạ tầng cảng biển để phục vụ cho phát triển du lịch tàu biển, đồng thời tăng cường xúc tiến quảng bá, xây dựng Đà Nẵng thành điểm đến an toàn, thân thiện và mến khách.Nhằm tiếp tục phát triển du lịch tàu biển, đa dạng hóa sản phẩm du lịch, UBND TP.Đà Nẵng đề xuất giải pháp chống ùn tắc tại cảng Tiên Sa.Năm 2023, cảng Tiên Sa đón 21 tàu khách với 33.543 hành khách, năm 2024 đón 46 lượt tàu khách với 73.475 hành khách (tăng gấp 2,2 lần so với năm 2023).Năm 2025, cảng Tiên Sa dự kiến đón 77 lượt tàu với 121.373 hành khách (tăng 1,7 lần so với 2024), trong đó chỉ riêng quý 1 dự kiến đón 27 lượt tàu với hơn 41.000 lượt khách.Tuy nhiên, hiện nay cảng Tiên Sa chỉ được tiếp nhận tàu cỡ lớn ở 2/5 bến lớn (bến 3, 4), 3 bến còn lại chưa công bố công năng tiếp nhận tàu khách, gây hạn chế cho việc tiếp nhận số lượng tàu khách cũng như thời gian lưu cảng của tàu du lịch.Cụ thể, từ cuối tháng 12.2024 đến nay, các tàu container, tàu hàng tổng hợp, đặc biệt là tàu khách du lịch có lịch trình đến cảng Tiên Sa đã không thể cập cảng để làm hàng, tham quan, dẫn đến tàu phải chờ tại vịnh Đà Nẵng.Một số tàu bỏ tuyến không ghé Đà Nẵng, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như ách tắc dòng luân chuyển hàng hóa; ảnh hưởng lịch trình tàu khách, du khách không ghé Đà Nẵng...Công ty CP cảng Đà Nẵng đề xuất tạm thời cho các bến Tiên Sa 1, 2 và 5 được tiếp nhận tàu khách, để cầu cảng chuyên dụng phục vụ tàu container số 3, 4 được duy trì liên tục tiếp nhận tàu container nhằm giảm thời gian chờ đợi đối với các tàu container đang neo đậu tại vịnh Đà Nẵng.Do đó, UBND TP.Đà Nẵng kiến nghị Bộ GTVT, Cục Hàng hải xem xét, sớm cho chủ trương tạo điều kiện được cấp phép bổ sung công năng tiếp nhận tàu khách 3 bến cảng còn lại của cảng Tiên Sa để tăng hiệu quả khai thác, nâng cao năng lực tiếp nhận tàu khách, tăng thời gian cập tại cảng.
Saigon Co.op hợp tác UrBox thúc đẩy chuyển đổi số
So với đỉnh điểm hồi cuối tháng 4, hiện giá cà phê robusta trên sàn London đã mất hơn 1.000 USD/tấn. Đây là sự biến động mạnh chưa từng có trên sàn giao dịch này. Tương tự, giá cà phê của Việt Nam chịu sự ảnh hưởng của thị trường London trong khoảng 10 ngày qua đã giảm mạnh đến 40.000 đồng/kg, khiến nhiều người lo lắng xu hướng giảm sẽ kéo dài.
